каляндар

1 траўня

450 гадоў таму (1576) – Стэфан Баторы абраны каралём Рэчы Паспалітай.

Стэфан Баторы

120 гадоў таму (1906) – У Гародні нарадзілася Аляксандра Бергман (дзявочае Хава Кучкоўская), беларуская дзяячка КПЗБ, дасьледніца гісторыі, вязьня савецкіх канцлагераў.

Аляксандра Бергман

95 гадоў таму (1931) – У Слоніме нарадзіўся Алег Лойка, беларускі пісьменьнік, літаратуразнавец, перакладнік, педагог.

40 гадоў таму (1986) – У Менску памёр Сьцяпан Александровіч, беларускі літаратуразнавец, краязнавец. Пахаваны ў Менску на Паўночных могілках. У 1944-53 настаўнічаў у Наваельні (Дзятлаўскі р-н) і Наваградку.

Сцяпан Александровіч

3 траўня

Сусветны дзень свабоды друку і прэсы.

4 траўня

130 гадоў таму (1896) – Памёр Уладзімір Варава, беларускі пісьменьнік, журналіст. Нараджэнец в. Вялікія Жухавічы (Карэліцкі р-н).

5 траўня

195 гадоў таму (1831) – У маёнтку Рутка (Наваградскі пав.) нарадзіўся Уладзіслаў Борзабагаты, адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863-64 гг., лекар, мемуарыст.

Уладзіслаў Борзабагаты

10 гадоў таму (2016) – У Гародні памёр Аляксандар Талерчык, беларускі краязнавец, актывіст грамадскага руху. Нараджэнец вёскі Парэчча, што ў Слонімскім раёне, пахаваны на могілках у Авульсе пад Гародняй.

Аляксандр і Тамара Талерчыкі

Аляксандр і Тамара Талерчыкі

6 траўня

265 гадоў таму (1761) – У в. Ясенцы (Воранаўскі р-н) нарадзіўся Станіслаў Юндзіл, прыродазнавец, дасьледнік расьліннага і жывёльнага сьвету Беларусі.

Станіслаў Юндзіл

100 гадоў таму (1926) – У Вільні памёр Казімір Сваяк (сапр. Канстанцін Стаповіч), беларускі каталіцкі сьвятар, паэт. Нараджэнец вёскі Барані, што на Астравеччыне.

Казімір Сваяк

7 траўня

Сьвята абраза Маці Божай Жыровіцкай.

Маці Божая Жыровіцкая

8 траўня

Сусьветны дзень Чырвонага крыжа і Чырвонага паўмесяца.

475 гадоў таму (1551) – У Кракаве памерла Барбара Радзівіл, вялікая княгіня літоўская, каралева польская. Пахаваная ў віленскім касьцёле Сьвятых Станіслава і Уладзіслава.

Барбара Радзівіл

130 гадоў таму (1896) – У в. Кавалішкі (Браслаўскі р-н) нарадзіўся Антон Дамброўскі, беларускі грэцка-каталіцкі дзеяч, філосаф, тэолаг. З 1925 г. працаваў у Альбярціне і Сынковічах.

9 траўня

160 гадоў таму (1866) – У Гародні нарадзіўся Леў Бакст (сапраўднае прозвішча Розэнберг), парыжскі жывапісец і графік, тэатральны мастак, заканадаўца моды.

Леў Бакст

10 траўня

60 гадоў таму (1966) – У Лондане (Вялікабрытанія) памёр Аркадзь Варава (нар. у 1918 г. у в. Вялікія Жухавічы, Карэліцкі р-н), удзельнік БКА, дзеяч эміграцыі (Вялікабрытанія), выдавец.

40 гадоў таму (1986) – Памёр Аляксандар Карповіч, беларускі выдавец, актывіст КПЗБ. Нараджэнец в. Трашчычы (Карэліцкі р-н).

13 траўня

95 гадоў таму (1931) – У в. Казулішкі (Шчучынскі р-н) нарадзіўся Вацлаў Дзежыц, беларускі краязнавец.

15 траўня

110 гадоў таму (1916) – У в. Запольле (Наваградзкі р-н) нарадзілася Ніна Тарас (сапр. Жданук), беларуская паэтка.

16 траўня

340 гадоў таму (1686) – Паміж Рэччу Паспалітай і Расеяй заключаны “Вечны мір”.

110 гадоў таму (1916) – Памёр Валер’ян Вільчэўскі, лекар, удзельнік паўстаньня 1863-64 гг. у атрадзе Францішка Юндзіла ў Слонімскім пав. Нараджэнец в. Сянно (Наваградзкі р-н).

40 гадоў таму (1986) – У Гародні адчынены Дом-музей Максіма Багдановіча.

Музей Багдановіча

18 траўня

Міжнародны дзень музеяў.

35 гадоў таму (1991) – У нідэрляндскім Вашэнары, перамогшы па пенальці “Саттан” зь Вялікабрытаніі, гарадзенскі “Рытм” заваяваў еўрапейскі Кубак кубкаў па хакеі на траве.

10 гадоў таму (2016) – У Вільні памёр Алег Аблажэй, беларускі мастак, ілюстратар, актывіст беларускага грамадскага руху ў Летуве. Нараджэнец в. Лезнявічы (Дзятлаўскі р-н). Прах пахаваны на радзіме.

Алег Аблажэй

19 траўня

5 гадоў таму (2021) – У Сьвіслачы памёр Канстанцін Русак, беларускі грамадзкі актывіст. Пахаваны на старых сьвіслацкіх могілках.

21 траўня

5 гадоў таму (2021) – У Шклоўскай турэмнай калоніі загінуў пасьля катаваньняў ці быў забіты Вітольд Ашурак, беларускі грамадзка-палітычны актывіст, мастак, палітвязень.

Вітольд Ашурак

23 траўня

265 гадоў таму (1761) – Шчучын атрымаў герб – у блакітным полі срэбная манаграма з перапляценьнем лацінскіх літар I i S (Ignatius Scipion) пад залатой каронай.

герб Шчучына

80 гадоў таму (1946) – У менскай турме НКВД памёр Кастусь Езавітаў, дзеяч беларускага нацыянальна-дзяржаўнага адраджэньня, публіцыст, перакладнік, педагог, гісторык. Пэўны час (канец 1918-пач. 1919) дзеіў у Гародні.

Кастусь Езавітаў

24 траўня

Дзень славянскай пісьменнасьці.

30 гадоў таму (1996) – У Гародні пачаўся І фэстываль нацыянальных культур (доўжыўся 24-26 траўня).

27 траўня

155 гадоў таму (1871) – У Францыі версальцамі расстраляны Канстанцін Далеўскі (нар. у 1837 г. у фальв. Кункулка, Лідзкі пав.), удзельнік паўстаньня 1863-64 гг.

45 гадоў таму (1981) – Памёр Уладзімір Рубацкі, летувіска-беларускі сьпявак. Нараджэнец Ашмяны.

28 траўня

190 гадоў таму (1836) – У в. Субартовічы (цяпер Субартоніс, Варэнскі р-н, Летува) нарадзіўся Ян Карловіч, лінгвіст, этнограф, фальклярыст, музыказнавец. Жыў у Падзітве (Вараноўскі р-н), Вішневе (Смургонскі р-н).

Ян Карловіч

29 траўня

65 гадоў таму (1961) – У Лідзе нарадзіўся Юры Карэйва, беларускі паэт.

Юры Карэйва

30 траўня

50 гадоў таму (1976) – У Кінгстане (Антарыё, Канада) памёр Аляксей Грыцук, дзеяч беларускай эміграцыі (Канада). У 1930-ыя гг. быў на вайсковай службе ў Лідзе.

Аляксей Грыцук

20 гадоў таму (2006) – У Гародні памёр Алесь Ліпень, беларускі мастак, скульптар. Пахаваны на могілках па прасп. Касманаўтаў.

Алесь Ліпень